نت عطر چیست؟ آشنایی با هرم بویایی و لایه‌های عطر

هنگام خرید عطر، با اصطلاحاتی مانند «نت اولیه» یا «نت پایه» مواجه می‌شویم. درک اینکه نت عطر چیست، فراتر از دانستن چند اصطلاح تخصصی است؛ این دانش به شما کمک می‌کند تا رفتار عطر را پیش‌بینی کنید و متوجه شوید چرا بوی یک عطر پس از گذشت چند ساعت تغییر می‌کند

در این مقاله، ساختار مولکولی رایحه‌ها، دسته‌بندی نت‌ها و نقش آن‌ها در ماندگاری عطر را بررسی می‌کنیم.

نت عطر چیست؟

به زبان ساده، نت‌ های عطر (Perfume Notes) مواد تشکیل‌دهنده یک رایحه هستند که بر اساس وزن مولکولی و سرعت تبخیر دسته‌بندی می‌شوند. هر عطر ترکیبی از مولکول‌های مختلف است که برخی از آن‌ها به سرعت تبخیر می‌شوند و برخی دیگر برای مدت طولانی‌تری روی پوست باقی می‌مانند.

پاسخ دقیق به سوال نت عطر چیست در مفهوم «فراریت» (Volatility) نهفته است. عطرسازان با ترکیب این مواد، ساختاری را ایجاد می‌کنند که به آن «هرم بویایی» گفته می‌شود.

هرم بویایی (Olfactory Pyramid)

یک عطر استاندارد معمولاً از سه لایه اصلی تشکیل شده است که به ترتیبِ زمان تبخیر، آشکار می‌شوند:

1. نت‌های ابتدایی (Top Notes)

این نت‌ها شامل سبک‌ترین و کوچک‌ترین مولکول‌ها هستند و بلافاصله پس از اسپری کردن عطر استشمام می‌شوند.

• وظیفه: ایجاد اولین تأثیر ذهنی از عطر.
• ماندگاری: بسیار کوتاه، بین 5 تا 15 دقیقه.
• رایحه‌های متداول: مرکبات (مانند لیمو و ترنج)، نت‌های سبز و گیاهان معطر سبک.

2. نت‌های میانی (Middle / Heart Notes)

پس از تبخیر نت‌های ابتدایی، لایه دوم نمایان می‌شود. این بخش بدنه اصلی عطر را تشکیل می‌دهد و معمولاً ملایم‌تر و گردتر از نت‌های اولیه است.

• وظیفه: پوشش بوی تند اولیه و ایجاد شخصیت اصلی عطر.
• ماندگاری: حدود 20 دقیقه تا 1 ساعت (بسته به غلظت عطر).
• رایحه‌های متداول: گل‌ها (مانند رز و یاس)، ادویه‌ها (مانند دارچین و هل) و میوه‌ها.

3. نت‌های پایه (Base Notes)

این نت‌ها آخرین بخش از چرخه بویایی عطر هستند. مولکول‌های این بخش سنگین، بزرگ و دیرتبخیر هستند.

• وظیفه: عمق بخشیدن به عطر و تثبیت نت‌های دیگر روی پوست.
• ماندگاری: از چند ساعت تا یک روز کامل.
• رایحه‌های متداول: چوب‌ها (سدر و صندل)، مشک، عنبر، وانیل و خزه‌ها.

دسته‌بندی خانواده‌های بویایی

برای درک بهتر اینکه نت عطر چیست، باید با گروه‌های اصلی آن آشنا باشید. این دسته‌بندی به شما در خرید عطر مناسب کمک می‌کند:

• خانواده مرکبات (Citrus): شامل رایحه‌های لیمو، پرتقال و گریپ‌فروت. ویژگی اصلی آن‌ها تازگی و فرار بودن است.
• خانواده گلی (Floral): شامل رایحه‌های متنوع گل‌ها مانند رز، مریم و یاس. این نت‌ها می‌توانند ساده (Soliflore) یا ترکیبی پیچیده باشند.
• خانواده چوبی (Woody): شامل رایحه‌های خشک و گرم مانند چوب صندل، وتیور و نعناع هندی (Patchouli). این نت‌ها معمولاً در پایه عطر استفاده می‌شوند.
• خانواده شرقی (Oriental/Amber): شامل رایحه‌های گرم و شیرین مانند وانیل، رزین‌ها و ادویه‌های تند. این گروه ماندگاری بالایی دارند.
• خانواده مشک (Musk): رایحه‌ای که می‌تواند حس تمیزی یا گرمای پوست را القا کند و به عنوان تثبیت‌کننده عمل می‌کند.
• خانواده خوراکی (Gourmand): شامل رایحه‌های شیرین و دسر مانند، نظیر شکلات، قهوه و کارامل.

اهمیت شناخت نت‌ها در انتخاب عطر

دانستن اینکه نت عطر چیست، فرآیند خرید را برای شما دقیق‌تر می‌کند:

• انتخاب بدون تست حضوری: با خواندن نت‌ های تشکیل‌ دهنده در مشخصات محصول، می‌توانید بوی تقریبی عطر را حدس بزنید.
• تشخیص ماندگاری: عطرهایی که تمرکز بیشتری بر نت‌های پایه (چوب و مشک) دارند، ماندگاری بیشتری نسبت به عطرهای مرکباتی خواهند داشت.
• سازگاری با پوست: نت‌های عطر روی پوست‌های مختلف (چرب یا خشک) واکنش‌های شیمیایی متفاوتی نشان می‌دهند.

چگونه نت‌های عطر را تشخیص دهیم؟

برای تشخیص دقیق لایه‌های عطر، به نکات زیر توجه کنید:

• تست روی پوست: کاغذ تست (بلاتر) تمام ظرافت‌های تغییر نت را نشان نمی‌دهد. عطر باید با دمای بدن واکنش دهد.
• زمان دادن به عطر: بلافاصله پس از اسپری کردن قضاوت نکنید. اجازه دهید حداقل 15 دقیقه بگذرد تا نت‌ های میانی و پایه خود را نشان دهند.
• مطالعه ساختار: هنگام تست عطر، به هرم بویایی درج شده در توضیحات محصول دقت کنید تا ارتباط ذهنی بین رایحه و نام نت برقرار شود.