چرا در زمستان بیشتر تبخال میزنیم؟ | راهنمای کامل مراقبت از لب در سرما
حقیقت این است که ویروس تبخال (HSV-1) یک فرصتطلب حرفهای است و زمستان، با مجموعهای از شرایط محیطی و فیزیولوژیک، زمان مناسبی برای فعال شدن آن فراهم میکند.
در این فصل، پوست و بدن ما تحت فشار قرار میگیرند؛ خشکی شدید هوا، آسیبپذیر شدن لبها و همزمان درگیر بودن سیستم ایمنی با بیماریهای فصلی، همگی دست به دست هم میدهند تا احتمال بروز تبخال افزایش پیدا کند. در ادامه، مهمترین دلایل این اتفاق و راههای کنترل آن را بررسی میکنیم.
بازتاب برف چگونه تبخال ایجاد میکند؟
بسیاری تصور میکنند چون هوا سرد است، اشعه خورشید قدرت آسیبزدن ندارد؛ در حالی که برف مانند یک آینه طبیعی عمل کرده و میتواند تا 80 درصد اشعه ماوراء بنفش (UV) را به سمت صورت بازتاب دهد.
- اثر مخرب بر لبها:
تابش شدید UV باعث تضعیف سیستم ایمنی موضعی پوست لب میشود. در نتیجه، لبها ملتهب و حساس میشوند و این التهاب، شرایط ایدهآلی برای فعال شدن ویروس تبخال ایجاد میکند. به همین دلیل، افرادی که در زمستان زیاد در فضای باز هستند. (مانند اسکی بازان یا کوهنوردان) بیش از دیگران دچار تبخالهای شدید میشوند.
- سیستم ایمنی خسته؛ وقتی بدن درگیر سرماخوردگی است
در زمستان، بدن بخش زیادی از انرژی خود را صرف مقابله با ویروسها و عفونتهای تنفسی میکند. سرماخوردگیهای مکرر، گلودرد یا آنفولانزا باعث میشوند تمرکز سیستم ایمنی از برخی ویروسهای خفته برداشته شود.
- فرصت طلبی ویروس تبخال:
در این شرایط، ویروس تبخال از این کاهش تمرکز دفاعی استفاده کرده و بهسرعت به سطح پوست میرسد. به همین دلیل است که تبخال اغلب همزمان با تب، بیحالی یا بیماریهای فصلی ظاهر میشود؛ موضوعی که دلیل نامگذاری قدیمی آن به عنوان «تاول تب» است.
روتین نجات لبها؛ چطور در سرما از تبخال پیشگیری کنیم؟
برای اینکه زمستان به فصل تکرار تبخال تبدیل نشود، لازم است روتین مراقبت از لبها را جدیتر بگیرید:
1. بالم لب های سد کننده به جای آبرسان های سبک:
در این فصل، بالمهایی با ترکیبات محافظ مانند لانولین، موم زنبور (Beeswax) یا اوسرین انتخاب بهتری هستند. این مواد یک لایه محافظ روی لب ایجاد میکنند و مانع از تبخیر رطوبت و آسیب باد سرد میشوند.
2. استفاده از شال گردن:
پوشاندن دهان با شالگردن، فضای گرم و مرطوبی اطراف لب ایجاد میکند و از خشک شدن سریع پوست جلوگیری میکند؛ موضوعی که نقش مهمی در کاهش تحریک و بروز تبخال دارد.
3. تأمین ویتامین D:
کاهش نور خورشید در زمستان میتواند باعث افت ویتامین D شود. این ویتامین نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی دارد و تأمین آن میتواند احتمال فعال شدن ویروس تبخال را کاهش دهد.
4. اقدامات فوری؛ اگر علائم تبخال ظاهر شد چه کنیم؟
تبخال معمولاً با یک علامت هشداردهنده شروع میشود؛ سوزش، گزگز، خارش یا احساس کشیدگی در گوشه لب. این مرحله طلاییترین زمان برای کنترل بیماری است. اگر در همین فاز اولیه اقدام کنید، در بسیاری از موارد میتوان جلوی بزرگ شدن تاول و طولانی شدن دوره بهبود را گرفت.
- شروع سریع درمان ضد ویروسی:
به محض احساس علائم اولیه، استفاده از پمادهای ضدویروس مانند آسیکلوویر یا پنسیکلوویر باید در اولویت قرار بگیرد. این کرمها زمانی بیشترین اثر را دارند که ویروس هنوز به سطح پوست نرسیده و در حال تکثیر است. مصرف منظم، معمولاً هر 4 ساعت یکبار، میتواند شدت التهاب را کاهش داده و از تبدیل سوزش اولیه به تاولهای دردناک جلوگیری کند.
- جلوگیری از تحریک بیشتر لبها:
در این مرحله باید هر عاملی که لب را تحریک میکند کنار گذاشته شود؛ لیس زدن لبها، کندن پوستهها یا تماس مداوم دست با ناحیه تبخال، روند بهبود را کند کرده و حتی باعث پخش ویروس به نواحی اطراف میشود. حفظ رطوبت لب با بالمهای بسیار ملایم و بدون اسانس، کمک میکند سد دفاعی پوست ترمیم شود و درد کمتر احساس شود.
5. درمان تبخال در زمستان؛ چگونه روند بهبود را کوتاهتر کنیم؟
درمان تبخال فقط به خشک شدن تاول ختم نمیشود؛ هدف اصلی، کاهش مدت بیماری و جلوگیری از باقی ماندن زخم یا تیرگی روی لب است؛ موضوعی که در زمستان به دلیل خشکی هوا اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در مرحله پوسته ریزی، چرب نگه داشتن ناحیه تبخال اهمیت زیادی دارد. استفاده از وازلین خالص یا بالم لبهای درمانی غنی، مانع از ترک خوردن زخم و خونریزی میشود. برخلاف تصور رایج، خشک کردن بیش از حد تبخال نهتنها باعث بهبود سریعتر نمیشود، بلکه میتواند مدت ترمیم پوست را طولانیتر کند و حتی خطر باقی ماندن جای آن را افزایش دهد.
از طرف دیگر، حمایت از بدن از درون نیز نقش مهمی در درمان دارد. استراحت کافی، مصرف مایعات، و دریافت مواد مغذی مانند ویتامین C، ویتامین D و زینک به تقویت سیستم ایمنی کمک میکند تا بدن سریع تر ویروس را مهار کند. در زمستان که بدن اغلب درگیر سرماخوردگی های پیاپی است، این حمایت درونی می تواند تفاوت بین یک تبخال کوتاهمدت و یک دوره طولانی و آزاردهنده باشد.
اولين نفری باشيد که در مورد اين مطلب نظر ميدهيد